أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
281
قانون ( فارسى )
مويز صاف شدهء مخلوط با خيار چنبر دارويى را در آن ديگ بر آب آمله اضافه كن و تا مىتوانى درهم مخلوطشان كن . آنگاه پانيد را در ديگ ريز و بر آتش نرم بگذار تا مىگدازد و آب داخل ديگ به قوام عسل درمىآيد . سپس روغن كنجد بر آن ريز و به هم زن تا خوب با آب مخلوط مىشود و به لباس و دست نچسبد ؛ در اين شرايط ديگ از آتش بردار ! بقيهء داروها را كوبيده بر محتويات ديگ بپاش و بهم زن تا كاملا درهم مخلوط مىشوند . مقدار تناولى در هربار بر حسب نيرو و سن انسان از سه مثقال تا چهار مثقال است . 83 - كلكلانج كوچك اين دارو - كه كلكلانج كوچك نام گرفته است - در علاج بيماران استسقا ، درد كبد ، بيمارى طحال ، يرقان ، دملها و در باز كردن بندآمدههاى درونى دارويى خوب و آزمايش شده است . داروهاى وارد در اين معجون از قرار زيرند : نسخه هليلهء زرد بيست درهم ، هليلهء سياه و بليله هريك پانزده درهم ، آمله سه رطل ، تمر هندى پنجاه درهم ، مويز تهى شده از هسته يك رطل . همهء داروهاى نامبرده را در ديگ بريز و سى رطل آب بر آن ريز و بر آتش بگذار بجوشد تا فقط هشت رطل از آب مىماند ؛ آنگاه بپالاى . يك رطل خيار چنبر دارويى پاك شده از چوب و دانه را بياور و در آن آب پالاييده بريز و بگذار بر آتش يك غلت بخورد ، آنگاه خوب آن را با دست مچاله كن تا به كلى با آب درهم مىآميزد ، و بر الك ريز كه صاف شود . چهار رطل پانيد بياور و با آب صاف شده بر الك بر آتش گذار تا پانيد مىگدازد و مىجوشد و به قوام عسل در مىآيد . بعد از آن يك رطل و نيم روغن تازهء كنجد را با آن عسل مانند شده مخلوط كن و بر آتش بگذار و همينكه دو بار غلت خورد از آتش برش دار و بگذار ! بعد از آن علىحده داروهايى را كه در زير مىآيد آماده كن ! لاك شسته ، سنبل ، گل محمدى ، تخم زردك بيابانى ، بزر كرفس كوهى ، بلسكى ، راوند چينى ، نمك هندى و بيخ سوسن آسمانگون از هريك شش درهم ، بلوط زمينى ( كمادريوس ) ، انگدان ، زراوند دراز ، برباله ، مصطكى ، چوبك شاخههاى بلسان ، كوشاد ، برنگ پوست كنده و دارچين ختايى هريك چهار درهم ، افشرهء مشكانيه ، افشرهء خاراگوش ، مشك زمين و شكوفهء گورگياه هر يك پنج درهم ، بزر كشوت ، بزر سلمك ، ريشهء شيرينبيان ، رب شيرينبيان و سقمونيا ( محموده ) هريك ده درهم ، بزر كرفس ، كوشنه ، سوسن زرد ، بزر رازيانه و رازيانهء شامى هريك سه درهم ، تربد سفيد يكصد و پنجاه درهم ، زيرهء سياه كرمانى چهار درهم . اين داروها را همگى بكوب و بساى و ببيز ! اينبار بيست درهم خامالاون را در يك رطل آب و سه اوقيه روغن كنجد بريز و بگذار بر